Kích thủy lực 1 chiều và 2 chiều khác nhau ở số chiều được cấp dầu. Kích 1 chiều chỉ dùng dầu áp suất để đẩy piston ra; khi xả áp, piston thu về nhờ lò xo bên trong hoặc nhờ tải đè lên. Kích 2 chiều có hai cổng dầu, một cổng đẩy piston ra và một cổng đẩy piston về, nên cả hai hành trình đều chạy bằng áp suất. Chữ “chiều” ở đây không phải hướng đặt kích đứng hay nằm. Phần dưới so sánh hai loại theo cách piston thu về, lực kéo về, bơm đi kèm và cách chọn theo công việc, với các dòng kích thủy lực Ninh Đà đang cung cấp.
“1 chiều” và “2 chiều” là nói về chiều cấp dầu
Có người hiểu “kích 2 chiều” là kích đặt được cả đứng lẫn nằm. Thật ra tên gọi tương ứng với hai thuật ngữ single acting (tác động một chiều) và double acting (tác động hai chiều), chỉ việc áp suất dầu tác động lên piston ở một phía hay ở cả hai phía.
- Kích 1 chiều có một buồng dầu và một cổng nối. Dầu từ bơm vào buồng này đẩy piston ra. Không có đường dầu nào kéo piston về.
- Kích 2 chiều có hai buồng dầu ngăn bởi đầu piston và hai cổng nối. Cấp dầu vào buồng phía đáy thì piston đi ra, cấp dầu vào buồng phía cần thì piston đi về.
Việc đặt kích theo hướng nào lại phụ thuộc vào cách piston thu về, phần tiếp theo sẽ nói rõ.
Kích 1 chiều: hai cách piston thu về
Kích 1 chiều nối với bơm bằng một ống áp suất cao. Bơm chỉ cần cấp dầu vào kích và xả dầu về bể. Điểm khác nhau giữa các dòng 1 chiều nằm ở thứ kéo piston về sau khi xả áp.
Hồi bằng lò xo: RC và RCH
Trong thân kích có lò xo. Khi mở van xả, lò xo kéo piston về và đẩy dầu về bơm. Piston thu về cả khi không còn tải đè lên, nên kích dùng được khi đặt nằm ngang hoặc phải chuyển qua nhiều điểm trong một ca. Lò xo chỉ đủ sức thu piston, không dùng để kéo tải.
- Kích thủy lực RC: kích 1 chiều hồi lò xo, từ 5 đến 100 tấn, dùng để nâng hoặc ép tải rồi chuyển kích sang vị trí khác.
- Kích rỗng tâm RCH: cũng 1 chiều hồi lò xo nhưng piston rỗng, từ 13 đến 100 tấn, xỏ được thanh ren, ty kéo hoặc cáp thép qua tâm.

Hồi bằng tải trọng: DS và CLL
Kích không có lò xo hồi. Piston thu về nhờ tải đè lên hoặc nhờ trọng lượng của chính piston. Vì vậy loại này hợp với việc nâng hạ kết cấu nặng theo phương thẳng đứng. Khi tải đã được đỡ bằng chỗ khác hoặc kích đặt nằm ngang, piston thường không về hết hoặc không về được.
- Kích thủy lực DS: từ 50 đến 1.000 tấn, chịu tải lệch tâm tới 5%.
- Kích thủy lực CLL: từ 50 đến 1.000 tấn, có đai ốc khóa cơ khí để giữ tải lâu mà không phụ thuộc áp suất dầu, có lỗ xả tràn giới hạn hành trình.
Trước khi chọn DS hay CLL, kiểm tra xem lúc hạ có đủ tải đè lên piston hay không. Nếu không có, chuyển sang RC hồi lò xo hoặc kích 2 chiều.
Kích 2 chiều: piston được dầu kéo về
Với kích 2 chiều, người vận hành điều khiển chủ động cả hai hành trình: đẩy kết cấu ra rồi kéo về đúng vị trí, căn chỉnh qua lại nhiều lần, hoặc kéo piston về khi không có tải nào đè lên. Đây cũng là loại dùng được khi chiều kéo về phải mang tải.
- Kích thủy lực 2 chiều DQ: từ 50 đến 2.000 tấn, hành trình 50 đến 500 mm, chịu tải lệch tâm tới 5%, dùng để nâng hạ, kéo, ép và định vị kết cấu tải lớn.
- Kích rỗng tâm 2 chiều RRH: từ 30 đến 150 tấn, hành trình làm dài hơn bản tiêu chuẩn theo yêu cầu, dùng cho kéo căng bu lông, tháo lắp bạc đạn, ép trục khi phải xỏ ty ren hoặc cáp qua thân kích.

Vì sao lực kéo về nhỏ hơn lực đẩy
Lực của kích bằng áp suất dầu nhân với diện tích dầu tác động. Ở chiều đẩy, dầu ép lên toàn bộ mặt piston. Ở chiều về, dầu chỉ ép lên phần vành khuyên còn lại sau khi trừ tiết diện cần piston. Cùng một áp suất, diện tích nhỏ hơn thì lực nhỏ hơn.
Ví dụ minh họa với một xi lanh giả định (không phải thông số của model nào), piston đường kính 100 mm, cần 70 mm, áp suất 70 MPa:
| Hành trình | Diện tích dầu tác động | Lực ở 70 MPa |
|---|---|---|
| Đẩy ra | π/4 × 100² ≈ 7.854 mm² | ≈ 550 kN (khoảng 56,1 tấn lực) |
| Kéo về | π/4 × (100² − 70²) ≈ 4.006 mm² | ≈ 280 kN (khoảng 28,6 tấn lực) |
Trong ví dụ này, lực kéo về chỉ bằng khoảng một nửa lực đẩy. Tỷ lệ thực tế tùy đường kính cần của từng model và có thể thấp hơn nhiều. Tải danh định của kích 2 chiều là lực ở chiều đẩy. Diện tích chiều về và lực kéo về của từng model DQ chưa có trong bảng thông số, nên khi chiều về phải kéo tải (với DQ hay RRH), gửi lực kéo cần cho Ninh Đà kiểm tra theo model trước khi đặt hàng.
So sánh kích thủy lực 1 chiều và 2 chiều
| Tiêu chí | Kích 1 chiều | Kích 2 chiều |
|---|---|---|
| Cổng dầu trên kích | 1 cổng cấp dầu | 2 cổng (đẩy và hồi) |
| Ống nối với bơm | 1 ống áp suất cao | 2 ống |
| Van trên bơm | Cấp áp và xả về bể | Van đảo chiều 4 cửa, cấp dầu luân phiên cho hai cổng |
| Cách piston thu về | Lò xo (RC, RCH) hoặc tải trọng (DS, CLL) | Áp suất dầu |
| Kéo tải ở chiều về | Không | Có, lực kéo nhỏ hơn lực đẩy |
| Đặt nằm ngang | Loại hồi lò xo dùng được; loại hồi bằng tải thì piston không tự về | Dùng được, piston về bằng dầu |
| Dòng tại Ninh Đà | RC 5 đến 100 tấn, RCH 13 đến 100 tấn, DS và CLL 50 đến 1.000 tấn | DQ 50 đến 2.000 tấn, RRH 30 đến 150 tấn |
Bơm, ống và van đi kèm
Với kích 2 chiều, bơm phải có van đảo chiều 4 cửa và đủ cổng ra cho hai ống. Trong nhóm bơm thủy lực của Ninh Đà, kích 2 chiều có thể dùng bơm điện 3 cấp (4 đến 70 MPa) hoặc bơm điện chống cháy nổ (7 đến 70 MPa). Kích DQ, RRH và RCH dùng đầu nối nhanh chuẩn 3/8″ NPT.
Lưu ý an toàn với kích 2 chiều: không cấp áp vào cổng đẩy khi cổng hồi chưa nối ống về bơm. Dầu trong buồng hồi bị nhốt, piston ép lên phần dầu này qua diện tích vành khuyên nhỏ hơn, nên áp suất trong buồng hồi tăng cao hơn áp bơm. Theo ví dụ ở trên, cấp 70 MPa vào cổng đẩy có thể đẩy áp buồng hồi lên khoảng 137 MPa (70 × 7.854 / 4.006), gần gấp đôi áp bơm, đủ làm hỏng phớt, bung khớp nối hoặc nứt xi lanh. Cổng hồi chưa nối ống vẫn bị khớp nối nhanh tự đóng lại, nên dầu không thoát ra được. Nối đủ cả hai ống và kiểm tra khớp nối nhanh đã cài chặt trước khi chạy bơm.

Khi nào chọn kích 1 chiều, khi nào chọn kích 2 chiều
- Nâng hoặc ép rồi hạ về, chuyển kích qua nhiều điểm: kích 1 chiều hồi lò xo RC.
- Nâng hạ kết cấu nặng theo phương đứng, lúc hạ luôn có tải đè: kích 1 chiều hồi bằng tải DS.
- Nâng xong phải giữ tải lâu: CLL có đai ốc khóa cơ khí, không phải giữ áp suất dầu suốt thời gian đỡ.
- Kéo ty ren hoặc cáp bằng cách đẩy vào đai ốc, chiều về không mang tải: kích rỗng tâm 1 chiều RCH.
- Đẩy ra rồi kéo về đúng vị trí, căn chỉnh qua lại, chiều về có tải: kích 2 chiều DQ.
- Vừa phải xỏ ty qua tâm vừa phải điều khiển cả hai chiều: kích rỗng tâm 2 chiều RRH.

Với việc tháo bạc đạn, khớp nối hoặc puly khỏi trục mà không cần xỏ ty qua tâm, xem thêm cảo thủy lực. Sau khi chọn được loại kích, chọn tải danh định lớn hơn lực cần ít nhất 20% và đối chiếu hành trình với khoảng cao đặt kích theo bảng model.
Câu hỏi thường gặp
Kích 2 chiều có phải là kích dùng được cả đứng và nằm ngang không?
Không. “2 chiều” nghĩa là piston được dầu đẩy ra và kéo về, có hai cổng dầu. Hướng đặt kích phụ thuộc cách piston thu về: kích hồi lò xo và kích 2 chiều thu về được khi nằm ngang, còn kích hồi bằng tải thì cần tải hoặc trọng lực đè lên piston.
Kích 1 chiều hồi lò xo có kéo tải về được không?
Không. Lò xo trong kích RC hoặc RCH chỉ đủ sức thu piston và đẩy dầu về bơm khi xả áp. Muốn kéo tải ở chiều về thì dùng kích 2 chiều như DQ hoặc RRH, và kiểm tra lực kéo về theo model.
Lực kéo về của kích 2 chiều DQ là bao nhiêu?
Lực kéo về nhỏ hơn tải danh định ghi trên model, vì dầu chỉ ép lên phần vành khuyên quanh cần piston. Diện tích và lực kéo về của từng model DQ cần xác nhận với Ninh Đà qua hotline/Zalo 0985 042 454.
Kích DS không tự hạ khi không có tải thì làm sao?
Kích DS hồi về nhờ tải trọng đè lên piston, nên không có tải thì piston không thu về. Với kích DS đang có, piston chỉ thu về khi có tải hoặc ngoại lực ép lên đầu piston trong lúc xả áp. Nếu công việc thường có lúc hạ mà không còn tải, chọn kích RC hồi lò xo hoặc kích 2 chiều DQ.
Kích 2 chiều cần mấy ống dầu?
Hai ống: một ống cho cổng đẩy, một ống cho cổng hồi. Bơm phải có van đảo chiều 4 cửa và đủ cổng ra cho cả hai ống.
Gửi cho kỹ thuật Ninh Đà tải cần nâng hoặc kéo, hành trình, khoảng cao đặt kích và chiều về có mang tải hay không. Ninh Đà đối chiếu bảng model và báo loại kích, bơm, ống đi kèm. Hotline/Zalo: 0985 042 454.












