Tháo vòng bi bằng cảo thủy lực: quy trình 7 bước và cách chọn cảo

Tháo vòng bi bằng cảo thủy lực

Tháo vòng bi bằng cảo thủy lực gồm 7 bước: (1) cô lập máy và tháo chi tiết khóa, (2) chọn cảo và cấu hình chấu, (3) đặt chấu đúng vòng, (4) căn tâm piston, (5) bơm kéo đều, (6) dừng và xả áp khi kẹt hoặc chấu trượt, (7) đỡ chi tiết, xả áp, hồi piston. Quy trình này dùng chung cho khớp nối, puly, bánh răng lắp ép trên trục. Bài áp dụng cho cảo thủy lực công nghiệp từ 4 đến 300 tấn, không phải vam cơ vặn ren.

Cảo thủy lực tháo vòng bi theo nguyên lý nào

Cảo thủy lực có các chấu bám vào mặt sau chi tiết và một piston tì vào đầu trục. Khi bơm dầu, piston đẩy ra, đầu trục làm điểm tựa, các chấu kéo chi tiết trượt dọc trục tới khi rời hẳn. Lực kéo phải đi thẳng vào phần đang lắp chặt, nên trước hết xác định vòng nào của vòng bi đang lắp chặt:

  • Vòng trong lắp chặt trên trục (thường gặp ở trục động cơ, bơm, quạt, hộp giảm tốc): chấu bám vào vòng trong.
  • Vòng ngoài lắp chặt trong gối hoặc vỏ: kéo từ đầu trục không đúng đường lực. Gửi ảnh vị trí để kỹ thuật Ninh Đà xem cách tháo khác.
Cảo thủy lực bám vòng bi trên đầu trục động cơ điện khi tháo
Chấu cảo bám vòng trong của vòng bi, đầu piston tì đúng tâm đầu trục trước khi bơm kéo

Chuẩn bị trước khi tháo vòng bi, khớp nối

  • Cô lập máy: ngắt điện, khóa và treo biển theo quy trình nhà máy. Với bơm, xả áp đường ống trước khi tháo khớp nối.
  • Chi tiết khóa: đai ốc khóa, phe chặn, vít định vị trên may ơ khớp nối. Kéo khi còn vít định vị sẽ cày rãnh trên trục. Mối lắp côn thì chỉ nới đai ốc, không tháo hẳn (xem Bước 1).
  • Đầu trục: lau sạch lỗ tâm để piston tì chắc.
  • Đo: đường kính ngoài lớn nhất của chi tiết, độ sâu tới chỗ chấu bám, chiều sâu lắp ghép, khoảng trống quanh chi tiết.
  • Dầu thấm và đỡ chi tiết: nhỏ dầu thấm vào khe lắp ghép; chi tiết nặng thì chuẩn bị pa lăng hoặc giá đỡ trước.

Chọn cảo vòng bi thủy lực theo lực kéo, số chấu và độ mở chấu

Ninh Đà có 3 dòng cảo vòng bi thủy lực, dòng nào cũng có sẵn nguồn thủy lực nên không phải mua bơm rời. Cảo 4 đến 15 tấn dùng cần bơm trên cảo; áp suất làm việc xác nhận với Ninh Đà theo model. HCP và HAC dùng trạm bơm tích hợp, áp suất làm việc tối đa 70 MPa (700 bar).

DòngLực kéoSố chấuNguồn thủy lựcHồi pistonKích thước làm việc
Cảo 4 đến 15 tấn (HHP)4, 6, 8, 15 tấn2 hoặc 3, có chấu ngắn và chấu dàiCần bơm trên cảo, xoay 360°Lò xoĐường kính chi tiết 30 đến 350/410 mm, độ sâu kéo 165 đến 320 mm (theo bảng model)
HAC50, 100, 150 tấn3, tự động nâng, kẹp, kéoTrạm bơm tích hợp, tối đa 70 MPa, xe đẩyThủy lực (hai chiều)Độ mở chấu 150 đến 1.100 mm (HAC 150 từ 200 mm), độ sâu kéo tối đa 425 đến 530 mm
HCP60, 100, 200, 250, 300 tấn2Trạm bơm tích hợp, tối đa 70 MPa, xe đẩyThủy lực (hai chiều)Độ mở chấu 140 đến 1.385 mm, độ sâu kéo tối đa 650 đến 1.039 mm, hành trình 250 mm

Quy tắc kích thước của nhà sản xuất: độ mở chấu lớn hơn đường kính ngoài chi tiết ít nhất 10%, hành trình dài hơn chiều sâu lắp ghép khoảng 20%.

Lực kéo: lực tháo phụ thuộc độ dôi, đường kính, chiều dài mối lắp và mức gỉ, không có bảng tra chung. Chi tiết lắp ép lâu năm hoặc bị gỉ thường cần lực lớn hơn lúc lắp, nên chọn cảo dư lực.

So sánh cảo thủy lực 4 đến 15 tấn, cảo HAC 3 chấu và cảo HCP 2 chấu
Ba cấu hình cảo thủy lực: cảo 4 đến 15 tấn có cần bơm, cảo HAC 3 chấu tự động và cảo HCP 2 chấu có trạm bơm

Cảo 4 đến 15 tấn theo model

Bản L kéo sâu hơn bản tiêu chuẩn. Cột đường kính chi tiết giữ nguyên cách ghi hai giá trị của nhà sản xuất.

ModelLực kéo (tấn)Độ sâu kéo (mm)Đường kính chi tiết (mm)Khối lượng (kg)
HHP-4416530 đến 200/2605,5
HHP-6616530 đến 200/2605,9
HHP-6L619530 đến 200/3007
HHP-8821030 đến 250/3558
HHP-8L824030 đến 300/3809,4
HHP-151524050 đến 280/3809,8
HHP-15L1532050 đến 350/41016,7

Ví dụ: vòng bi đường kính ngoài 180 mm, chỗ chấu bám sâu 200 mm. Theo quy tắc 10%, cảo phải nhận chi tiết từ 198 mm trở lên. HHP-6L kéo sâu 195 mm, không với tới. HHP-8 kéo sâu 210 mm (hơn 200 mm) và nhận chi tiết tới 250 mm theo bảng, lớn hơn 198 mm, nên đạt cả hai điều kiện. Hành trình piston của dòng này xác nhận với Ninh Đà theo model khi mối lắp dài.

Khớp nối, puly cỡ lớn: HAC hoặc HCP

Khớp nối đường kính 600 mm, chiều sâu lắp ghép 150 mm cần độ mở chấu từ 660 mm và hành trình từ 180 mm. HAC 50 mở 150 đến 1.100 mm, hành trình 337 mm; HCP60 mở 140 đến 1.000 mm, hành trình 250 mm. Cả hai đạt điều kiện kích thước; kiểm tra thêm lối đi cho xe đẩy và nguồn điện (HAC 50: 380 V, 50 Hz; trạm bơm HCP: 220 V hoặc 380 V).

Cảo 2 chấu hay 3 chấu: chọn theo chỗ bám

  • 3 chấu: bám 3 điểm, phân bổ lực đều, chi tiết rời trục ổn định. Dùng cho vòng bi, puly, bánh răng tròn. Có ở HAC và cảo 4 đến 15 tấn.
  • 2 chấu: dùng khi chỉ bám được hai phía hoặc thiếu chỗ cho chấu thứ ba. Có ở HCP và cảo 4 đến 15 tấn. Cảo 2 chấu dễ trượt hơn, nên kiểm tra hai chấu song song với trục trước khi bơm.

Quy trình tháo vòng bi bằng cảo thủy lực từng bước

Bước 1: Cô lập máy và tháo chi tiết khóa

Ngắt điện, khóa, treo biển, xả áp. Với mối lắp trụ, tháo hết đai ốc khóa, phe chặn, vít định vị; còn đai ốc khóa thì chi tiết không nhích dù bơm tới lực danh định.

Cảnh báo với mối lắp côn (vòng bi lỗ côn, ống côn, trục côn): chỉ nới đai ốc khóa vài vòng và để lại làm vật chặn, không tháo hẳn trước khi kéo. Chi tiết trên mặt côn có thể bung đột ngột khi mối lắp nhả.

Bước 2: Chọn cảo và cấu hình chấu

Đối chiếu kích thước đã đo với bảng model ở trên. Chi tiết nằm sâu thì dùng chấu dài hoặc hỏi đầu nối mở rộng của HAC, HCP.

Bước 3: Đặt chấu đúng vòng

  • Vòng bi lắp chặt trên trục, cần dùng lại: mỏ chấu bám mặt sau vòng trong. Kéo qua vòng ngoài sẽ truyền lực qua bi và làm hỏng vòng bi.
  • Vòng trong sát vai trục, mỏ chấu không lọt vào: cần tấm tách vòng bi kẹp sau vòng trong. Ninh Đà không có tấm tách trong danh mục hiện tại; hỏi kỹ thuật Ninh Đà cách gá với cảo đang dùng.
  • Khớp nối, puly, bánh răng: bám mặt sau may ơ, sát trục, không bám vành mỏng phía ngoài.

Mỏ chấu phải bám hết bề mặt, không chỉ chạm mép. Cảo 4 đến 15 tấn có đai ốc khóa điều chỉnh nhanh, rút ngắn thời gian gá cảo vào chi tiết. HAC tự nâng cảo và tự kẹp 3 chấu bằng thủy lực.

Sơ đồ đặt chấu cảo vòng bi: bám vòng trong là đúng, bám vòng ngoài là sai
Chấu bám vòng trong thì lực đi thẳng ra chấu; chấu bám vòng ngoài thì lực đi qua viên bi và rãnh lăn

Bước 4: Căn tâm piston

Đầu piston tì đúng lỗ tâm đầu trục, thân cảo thẳng hàng với trục. Lệch tâm làm chi tiết bị kéo nghiêng, kẹt cứng trên trục và chấu dễ tuột. Lỗ tâm bị toè hoặc đầu trục có ren thì lót đệm tì. Với cảo trên xe đẩy, chỉnh chiều cao tâm cảo khớp tâm trục: HAC 590 đến 1.315 mm, HCP 280 đến 915 mm tùy model.

Đầu piston cảo thủy lực tì vào tâm đầu trục khi tháo vòng bi
Căn thẳng trục piston với trục máy, đầu piston tì vào lỗ tâm đầu trục

Bước 5: Bơm kéo đều

Bơm từng nhịp ngắn, tăng lực đều, không giật. Sau vài nhịp đầu, dừng kiểm tra chấu và tâm piston. Khi mối lắp đã bung, lực cần thường giảm. Cần bơm của cảo 4 đến 15 tấn xoay được 360°, xoay sao cho người bơm đứng lệch khỏi đường tâm trục.

Bước 6: Dừng và xả áp khi kẹt hoặc chấu trượt

Gần tới lực danh định mà chi tiết không nhích, hoặc chấu bắt đầu trượt: dừng bơm, xả áp, không bơm vượt lực danh định. Với cảo 4 đến 15 tấn, dấu hiệu gần lực tối đa là cần bơm nặng hẳn hoặc van an toàn trong xi lanh bắt đầu xả. Kiểm tra chi tiết khóa còn sót, vị trí chấu, độ đồng tâm. Mối lắp gỉ thì bôi thêm dầu thấm, chờ thấm rồi kéo lại; lực không đủ thì chuyển cảo lớn hơn.

Gia nhiệt chi tiết giúp tháo mối lắp chặt: vòng trong hoặc may ơ được làm nóng nhanh để nở ra trong khi cảo giữ lực kéo. Nhiệt độ và cách gia nhiệt lấy theo hướng dẫn của hãng vòng bi hoặc hãng khớp nối; không hơ lửa trực tiếp lên vòng bi định dùng lại. Giữ ngọn lửa xa xi lanh, ống dầu và mỡ, đeo găng chịu nhiệt. Chi tiết nóng có thể bung đột ngột khỏi trục, nên giữ nguyên che chắn và pa lăng.

Bước 7: Đỡ chi tiết, xả áp, hồi piston

Trước khi chi tiết rời trục, treo chi tiết bằng pa lăng hoặc kê giá đỡ bên dưới. Không dùng tay đỡ chi tiết khi cảo đang có áp. Chi tiết rời trục thì xả áp. Cảo 4 đến 15 tấn hồi piston bằng lò xo; HAC, HCP hồi bằng dầu nhờ xi lanh hai chiều. Vòng bi dùng lại phải làm sạch và kiểm tra theo hướng dẫn của hãng vòng bi.

Tháo khớp nối bằng cảo, tháo puly: điểm khác so với vòng bi

Tháo khớp nối bằng cảo theo cùng 7 bước. May ơ khớp nối thường có vít định vị, phải nới hết trước khi kéo. Đo khoảng cách từ đầu trục tới mặt may ơ để lắp lại đúng vị trí. Khớp nối lắp nóng thì gia nhiệt may ơ theo hướng dẫn của hãng khớp nối.

Puly và bánh răng có vành lớn nhưng may ơ nhỏ. Chấu cảo bám mặt sau may ơ; bám vành puly gang hoặc đầu răng có thể làm nứt vành, gãy răng.

Lỗi thường gặp khi dùng cảo bạc đạn thủy lực

  • Kéo vào vòng ngoài khi vòng trong lắp chặt trên trục: lực đi qua bi, hằn rãnh lăn.
  • Chấu tuột: mỏ chấu chỉ chạm mép hoặc chấu không song song trục.
  • Lệch tâm, chi tiết bị kéo nghiêng và kẹt.
  • Tháo hẳn đai ốc khóa trên mối lắp côn, chi tiết bung ra không có vật chặn.
  • Đập búa vào cảo khi cảo đang có áp.

An toàn khi tháo bằng cảo thủy lực

  • Che chắn: bọc tấm che hoặc chăn che chắn quanh cảo và chi tiết. Chi tiết có thể bật ra khi rời trục, chấu có thể văng khi trượt.
  • Không đứng ở hướng văng: không đứng trên đường tâm trục phía đầu cảo, không cúi sát vùng chấu khi đang bơm.
  • Bảo hộ: kính, găng tay, giày bảo hộ.
  • Van an toàn không thay người vận hành: cảo 4 đến 15 tấn có van an toàn trong xi lanh, trạm bơm HAC, HCP có van chống quá áp, nhưng người bơm vẫn phải dừng đúng lúc.
Cảo thủy lực được bọc tấm che chắn an toàn khi tháo vòng bi
Bọc che chắn quanh cảo và chi tiết khi kéo để giữ mảnh văng nếu chi tiết vỡ

Khi nào dùng kích rỗng tâm thay cho cảo

Cảo cần đầu trục làm điểm tựa và chỗ bám cho chấu. Khi chi tiết nằm giữa trục dài, hoặc phải kéo bằng thanh ren xỏ qua tâm, dùng kích thủy lực rỗng tâm RCH: xỏ thanh ren qua tâm kích, một đầu bắt vào chi tiết hoặc tấm kéo, đầu kia vặn đai ốc tựa lên đỉnh piston qua vòng đệm.

Thân kích phải tựa lên một mặt đủ cứng để nhận phản lực, ví dụ tấm tựa đặt trên đầu trục hoặc một kết cấu cố định. Ngoài bộ kích, chuẩn bị thanh ren hoặc ty kéo, đai ốc và tấm tựa theo mối ghép. Quãng kéo dài hơn hành trình một lần đẩy thì kéo nhiều lần nối tiếp.

RCH có cỡ 13, 20, 30, 60 và 100 tấn, lỗ tâm từ 19,6 mm (RCH13) đến 79 mm (RCH100), một chiều, hồi lò xo. Cần hồi bằng dầu hoặc hành trình dài hơn thì xem RRH rỗng tâm 2 chiều, loại này cần hai đường dầu và bơm có van đảo chiều 4 cửa. Kích rỗng tâm là kích công nghiệp 700 bar chạy bằng bơm rời, ví dụ bơm điện 3 cấp, kèm ống, khớp nối nhanh và đầu nối chuyển đổi khi cổng bơm khác chuẩn 3/8″ NPT. Ninh Đà kiểm tra van và cổng ra của bơm khi báo giá bộ.

Chi tiết cần lực trên 15 tấn mà vẫn có đầu trục và chỗ bám thì dùng cảo lớn: bám được đều 3 phía thì dùng HAC (50 đến 150 tấn), chỉ bám được 2 phía hoặc thiếu khoảng trống thì dùng HCP (60 đến 300 tấn).

Câu hỏi thường gặp

Tháo vòng bi bằng cảo thủy lực có dùng lại được vòng bi không?

Có thể, nếu chấu bám vào vòng đang lắp chặt (vòng trong khi vòng bi lắp chặt trên trục), piston đúng tâm và kéo đều. Kéo qua vòng ngoài sẽ làm hỏng vòng bi.

Cảo thủy lực bao nhiêu tấn thì tháo được vòng bi?

Không có con số chung, vì lực tháo phụ thuộc độ dôi, đường kính trục, chiều dài mối lắp và mức gỉ. Ninh Đà có cảo 4, 6, 8, 15 tấn (HHP), HAC 50, 100, 150 tấn và HCP 60 đến 300 tấn. Chọn cảo dư lực, dư nhiều hơn với mối lắp gỉ.

Cảo vòng bi thủy lực Ninh Đà có cần mua thêm bơm không?

Không. Cảo 4 đến 15 tấn có cần bơm trên cảo, xoay 360°. HAC và HCP có trạm bơm tích hợp, van an toàn, áp suất làm việc tối đa 70 MPa, đặt trên xe đẩy.

Vòng bi sát vai trục, chấu không bám được vòng trong thì làm sao?

Cần tấm tách vòng bi kẹp vào khe sau vòng trong rồi cho cảo kéo tấm tách, không kéo vòng ngoài. Ninh Đà không có tấm tách trong danh mục hiện tại; hỏi kỹ thuật Ninh Đà cách gá với cảo đang dùng.

Bơm gần tới lực danh định mà chi tiết không nhích thì làm gì?

Dừng bơm và xả áp. Kiểm tra chi tiết khóa còn sót, vị trí chấu, độ đồng tâm; bôi dầu thấm, gia nhiệt theo hướng dẫn của hãng vòng bi, hoặc chuyển sang cảo lực lớn hơn. Không đập búa vào cảo đang có áp.

Gửi cho kỹ thuật Ninh Đà loại chi tiết, đường kính ngoài, độ sâu bám, chiều sâu lắp ghép và ảnh vị trí để được chọn cảo và báo giá. Hotline/Zalo: 0985 042 454.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *